Hoe is het idee voor het programma ontstaan?
Het idee voor de huidige productie over molens is in november 2005 ontstaan. Huib Lirb was op zoek naar mogelijkheden om televisieprogramma's en internetvideo's te maken die over geschiedenis gaan, in ruime zin, dus over populaire historische cultuur, cultuurlandschap, cultureel erfgoed en over de persoonlijke herinnering van mensen. Toen we het persbericht lazen van de Vereniging De Hollandse Molen volgens welke 2007 het Jaar van de Molens zou worden, is er contact gezocht met de vereniging. Ingeborg Pouwels was meteen zeer enthousiast over de eerste ideeën. John Twigt en Adé Ong van Workstation hebben toen bij de AVRO aangeklopt. Daar werd gelukkig open gedaan. Dankzij de inspanningen van Marieke Berendsen, de project leider van de Stichting Het Jaar van de Molens 2007 hebben we het project uiteindelijk ook echt kunnen ontwikkelen tot een co-productie van Dutch Indies en Workstation BV.
Kunnen jullie de doelstelling van de reeks in een enkele zin verwoorden?
Het is de bedoeling dat de serie de televisiekijkers helpt om weer opnieuw naar de molens in hun omgeving te kijken, om daarin de verscheidenheid te zien en vooral ook de betekenis, in historisch opzicht en in de actualiteit.
Wie is Huib J. Lirb en wat heeft hij gedaan?
Huib J. Lirb is historicus in hart en nieren, eerst cum laude afgestudeerd aan de Vrije Universiteit te Amsterdam en daarna in vier jaar opgeleid tot onderzoeker aan de Universiteit van Leiden. Zijn specialisme is economische geschiedenis en archeologie. In de jaren waarin, zeg maar, de maatschappelijke waarde van de geschiedenis discipline, inzichten en vaardigheden nog vooral werden onderschat is hij overgestapt naar de audiovisuele sector. In de afgelopen elf jaar heeft hij vooral postproductie gedaan, dus de montage, beeldbewerking, grafische aankleding en betiteling van meer dan vijftig televisieprogramma's, veelal series, van evenzoveel bedrijfsfilms en tientallen commercials.
Wie is John Twigt en wat heeft hij gedaan?
John Twigt is oprichter en eigenaar van Workstation BV. Dit is een audiovisueel productiebedrijf, opgericht in 1998 en gevestigd in Amsterdam.
John is regisseur sinds 1988 en regisseert televisieprogramma’s, commercials en corporate films van uiteenlopende aard. Zijn tv-werk omvat veel documentair werk over kunst en cultuur. Programmareeksen als Jonge Mensen op weg naar het concertpodium, Passaat en Forza, maar ook talloze documentaires over het Concertgebouworkest en musici werden door hem geregisseerd. Meer dan 150 programma’s van allerlei aard zijn door hem inmiddels gemaakt. Het werk voor documentaires voor Terres des Hommes en Unicef op het gebied van ontwikkelingssamenwerking werden moeiteloos afgewisseld met amusementsprogramma's als Heels on Wheels en eigen DVD-produkties, zoals die voor het European Jazz Trio en de Universiteit van Leiden. En hij stond ook nog aan de wieg van het nieuwsprogramma van SBS; het Hart van Nederland.
Als regisseur werkte John in Nederland voor de AVRO, VARA, NCRV, KRO, NPS, RVU, TROS, TELEAC, BNN, Veronica/VOO/Yorin, RTL 4 en 5, Sport7, TMF, MTV, FOX, SBS 6 en NET 5.
Op het gebied van corporate communicatie volstaat wellicht een lijst met enkele namen: BT Ignite, DA-Drogisterij, Diabetes Fonds, Douwe Egberts, Eneco, Erasmus Medisch Centrum Rotterdam, Fortis Bank Nederland, Gall & Gall, ICI Paris XL, Johan Cruyff Welfare Foundation, Kotex, KPN, Microsoft, Ministerie van Binnenlandse Zaken, Ministerie van Buitenlandse Zaken, NIPO, NUON, Panama, Philips, Rode Kruis, Shell, Special Sports, Technogym Europe, Telfort, O2, Terra Vitalis, UNICEF, Universiteit van Leiden, Vanguard Classics, Waanders Uitgeverij.
Wat was de verrassing van molens en molenmensen?
De ongekende verscheidenheid. In de loop van tijd hebben we talloze molens gezien en bezocht: de teller staat nu al op bijna 100 molens in 70 draaidagen. Dat is een ongekende hoeveelheid. We hebben natuurlijk niet iedere molen ook echt kunnen bezoeken en in werking kunnen documenteren. Maar er staat inmiddels al veel moois op de band. Dat was ook de bedoeling. We moesten juist een beeld geven van de verscheidenheid van het molenerfgoed.
Daarom zijn we op de meest bijzondere plaatsen geweest: we hebben de werkende krukas van De Gekroonde Poelenburg op de Zaanse Schans gezien en poldermolens woest zien malen in Zuid-Holland en Friesland. We hebben de heerlijke geur van turf geroken in oliemolen De Passiebloem in Zwolle en feestelijkheden bijgewoond rond molens in Groningen. Ook hebben we wipmolens bestegen in het land van Altena en het land van de Hollandse IJssel. We hebben zelfs de torenhoge molens van Schiedam beklommen. Molenmakers hebben we aan het werk gezien. Een boswachter heeft ons op trilveen laten staan bij Westzaan en een rosmolenaar in het Vlaamse Ertvelde heeft voor ons zijn paard "Asterix" ingespannen. We hebben de voorstelling van Vertellus gezien op De Leeuw in Aalsmeer, we hebben papier zien drogen aan de lijnen in de schuur van De Schoolmeester in Westzaan en we hebben korenmolenaars zien malen in uiteenlopende molens als De Bente in Dalen, 't Vliegend Hert in Brielle en De Bisschopsmolen in Maastricht. Ook de watermolens van de Dommel waren geweldig mooi, net als die van de Limburgse beken zoals in Epen en Arcen.
Kortom, we zijn verwend. Er bestaan zeker slechtere beroepen! Toch is het heel belangrijk om te realiseren dat bijna alles wat we hebben mogen ervaren ook gewoon toegankelijk is voor het publiek.
We hebben zoveel mogelijk geprobeerd de molens te documenteren als historische werktuigen. Want dat zijn ze natuurlijk. Molens zijn tegelijkertijd getuigen van opmerkelijke historische processen en monumenten van praktisch vernuft, ambachtschap, efficiëntie en ondernemingszin. Ze markeren het cultuurlandschap, het stadsgezicht, het dorpsgezicht. Een voor een zijn de molens hoe dan ook de getuigen van bijzondere prestaties in onze economische geschiedenis. Dat zoveel molens geen stille getuigen zijn, of dat in veel gevallen niet meer zijn, is natuurlijk te danken aan de enorme inspanningen van al die vrijwilligers en beroepsmolenaars, mannen en vrouwen, die zich molenvrienden noemen. We hebben het voorrecht gehad een aardig aantal van hen te hebben ontmoet. Hun liefde voor molens is misschien wel het mooiste verhaal.
